2017 онд уул уурхайгаас болж эвдэрсэн газрын гуравны хоёрыг нөхөн сэргээжээ

“Хариуцлагатай уул уурхай” аймгийн зөвлөгөөн/2018.04.14/ болж байна. Зөвлөгөөнд Баянхонгор аймгийн удирдлагууд, уул уурхай бүхий сумдын Засаг дарга, уул уурхайн хайгуулын болон ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл эзэмшдэг ААН-ын удирдлагууд оролцож байна.

 

Энэ удаагийн зөвлөгөөн Баянхонгор аймагт хариуцлагатай уул уурхайг төлөвшүүлэх, хөгжүүлэхэд чиглэгдэж байгаагаараа онцлог юм.

 

Зөвлөгөөнийг нээж аймгийн ИТХ-ын дарга Ц.Отгонбаяр уул уурхайн салбарын үйл ажиллагааг хариуцлагатай, хуулийн хүрээнд, нарийвчилсан стандарт, журмыг мөрдөх зарчмаар ажиллахын чухлыг онцлоод өнгөрөгч онд уул уурхайн салбарт гарсан алдаа, дутагдлын талаар дурдаад алдаа, доголдол гаргасан ААН-үүдтэй энэ онд хамтран ажиллах боломжгүй гэдгийг хэллээ. Тухайлбал, Баян-Овоо сумын нутагт үйл ажиллагаа явуулж буй ААН-ийн үйл ажиллагаандаа ашигладаг химийн бодис алдагдсан байж болзошгүй үүнээс үүдэн хүний эрүүл мэнд, байгаль орчинд сөрөг нөлөө үзүүлж байгаа, олборлох үйл ажиллагаатай холбоотой орон нутаг, аймгийн удирдлагуудаас гаргасан шийдвэрийг мөрдөж ажиллаагүй, зарим сумдын удирдлагууд дур мэдэн өөрийн газар нутагтаа аймгаас үл хамаарч шийдвэр гаргасан техникийн болон биологийн нөхөн сэргээлтийг хангалттай хэмжээнд хийгээгүй зөрчлүүд гарч байгааг цаашид зайлшгүй анхаарах ёстой талаар дурдав. Нөгөө талаар сумдын байгаль орчны байцаагчдыг чадваржуулах, ашиглалтын тусгай зөвшөөрөлтэй ААН-үүд байгаль орчны нарийвчилсан төлөвлөгөөг батлуулж, барьцаа хөрөнгийг байршуулж байгаа эсэхэд хяналт тавих, сумдын зүгээс уул уурхайн компаниас хандив авснаар хариуцлагын тогтолцоо, механизмд доголдол үүсч байгаа эсэхийг нягтлах, тэсэрч, дэлбэрэх бодисын хадгалалт, ашиглалтыг нормативын хүрээнд хийж байгаа эсэхийг хянаж шалгах шаардлагууд тулгарч байгааг ч хэлж байв.

 

2012-2016 оны үед тухайн үеийн удирдлагууд уул уурхайгаас болж эвдэрсэн газрыг нөхөн сэргээх ажлыг эхлүүлж байсан боловч уг үйл ажиллагаа хэт замбараагүй явж, орон нутгийн бус бусад аймаг, сумдын ААН-үүд дур зоргоороо авирлаж, баялаг орон нутагт бус өөр тийшээ урссан, эдвэрсэн газрын хэмжээ төдийлөн буураагүй алдаа гарч байжээ.

Тиймээс Баянхонгор аймгийн ИТХ-ын тэргүүлэгчдийн 79 дүгээр тогтоолоор ажилгүй иргэдийг ажлын байртай болгох, өрхийн орлогыг нэмэгдүүлэх чиглэлээр 2000 оноос хойш уул уурхайн үйл ажиллагаанаас болж эвдэрсэн газруудад нөхөн сэргээлт хийх ажлыг зөвхөн орон нутгийн ААН-үүдээр хийлгэх ажлыг 2017 оноос хийж эхлээд байна. 

Хэдийгээр орон нутгийн аж ахуйн нэгжүүдэд давуу байдлаар уг нөхөн сэргээлтийн ажлыг гүйцэтгүүлэхээр шийдвэрлэсэн ч өнгөрсөн жилийн тухайд алдаа дутагдал гаргасан аж ахуйн нэгжүүд байсан. Шавь тэмдгийг зөрчсөн, эрүүл газар хөндсөн, тайлангаа хугацаанд нь гаргаагүй зэрэг зөрчил үүссэн тодорхой аж ахуйн нэгжүүд байна. Тиймээс аймгийн ИТХ-ын зүгээс эдгээр ААН-тэй хамтран ажиллах боломжгүйг энэ үеэр дурдсан юм. Цөөн тооны ААН-ын буруутай үйл ажиллагаанаас болж аймаг орон нутгийн хэмжээнд уул уурхайн салбар хүндрэлтэй байгаа мэт ойлголт гарч байгаа учир энэ мэт арга хэмжээг тууштай авч хэрэгжүүлэхээр болж байна.

 

“Хариуцлагатай уул уурхай” зөвлөгөөний үеэр аймгийн Засаг дарга Г.Батжаргал 2018 онд уул уурхайн салбарт баримтлах бодлогын талаар төлөөлөгчдөд мэдээлэл өглөө.

Энэ оны дөрөвдүгээр сарын 13-ны байдлаар Баянхонгор аймгийн нийт газар нутгийн 0,5 хувьд 53 ААН ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл эзэмшиж байна. Мөн нийт газар нутгийн 3,7 хувьд 15 сумын нутаг дэвсгэрт 75 ААН-ын 96 хайгуулын тусгай зөвшөөрөл байна. Ашигт малтмалын тухай хуулиар хайгуулын тусгай зөвшөөрөл эзэмшдэг ААН аймаг орон нутагтай тухайн жилдээ гэрээлж, хамтын ажиллагаагаа баталгаажуулаагүй нэг жил болоход тухайн лицензийг цуцлах эрх зүйн боломжтой байдаг аж. Энэ үндэслэлээр энэ онд 65 ААН-ын хайгуулын тусгай зөвшөөрлийг хүчингүй болгох нөхцөл бүрджээ.

 

Аймаг, орон нутагтай албан ёсоор гэрээлж үйл ажиллагаа явуулсан 10 ААН байсан бол бичиг баримтын зөрчилтэй, хууль бусаар үйл ажиллагаа явуулахыг завдсан таван ААН-ын үйл ажиллагааг хууль, хяналтын байгууллагатай хамтран зогсоожээ.

 

2017 оны аймгийн ИТХ-ын тэргүүлэгчдийн 79 дүгээр тогтоолын дагуу эвдэрсэн талбайд нөхөн сэргээлт явуулсан үйл ажиллагааны талаар ч аймгийн Засаг дарга Г.Батжаргал тодорхой мэдээллийг өглөө.

Орон нутгийн 22 ААН-тэй гэрээ байгуулан нөхөн сэргээлтийн ажлыг хийсэн. Ингэхдээ тухайн багийн ИНХ-аар хэлэлцэгдэж, сумын иргэдийн ИНХ-ын санал, тогтоолоор нөхөн сэргээлт хийх газрыг баталгаажуулжээ. Энэхүү нөхөн сэргээлтийн үйл ажиллагаатай холбоотой орж ирсэн орлогыг аймаг 50 хувь, сум 30 хувь, тухайн баг 20 хувийг орон нутгийн хөгжлийн сандаа төвлөрүүлэх замаар иргэдийн амьжиргааг дээшлүүлэх, дэд бүтэц, бүтээн байгуулалтын ажлуудад зарцуулжээ. Мөнгөн дүнгээр авч үзвэл аймагт 1,5 тэрбум орчим, суманд нэг тэрбум гаруй, багт 614 сая төгрөгийг тус тус нөхөн сэргээлтийн үйл ажиллагаанаас төвлөрүүлжээ.

 

Уг үйл ажиллагааны үр дүнд 2009 онд Баянхонгор аймгийн хэмжээнд 709 га байсан эвдэрсэн газрын хэмжээг 270 га болгож бууруулсан байна. Энэ нь Баянхонгор аймаг нийт эвдэрсэн газрынхаа гуравны хоёрт нөхөн сэргээлтийн ажлыг хийсэн гэсэн үг юм. Энэхүү үзүүлэлтийг бусад аймгуудтай харьцуулахад Сэлэнгэ аймгийн эвдэрсэн газрын хэмжээ гурав дахин нэмэгдсэн бол Баянхонгор аймагт эсрэгээрээ гурав дахин буурсан дүр зураг харагдана. Тиймээс ч Баянхонгор аймгийн нөхөн сэргээлттэй холбоотой барьж буй бодлого үр дүнгээ өгчээ.

Нөгөө талаар дээрх 22 ААН-д Баянхонгор аймгийн 650 гаруй иргэн ажиллажээ. Мөн 40 гаруй том оврын автомашин түрээсийн байдлаар ажилласан байна. Мөн ажилчдын цалингийн зардалд гурван тэрбум гаруй төгрөг, түрээсийн машинд 1,2 тэрбум төгрөг, хоол, унд, ажилчдын хувцас хэрэглэл зэрэг үйл ажиллагаанд дөрөв орчим тэрбум төгрөг зөвхөн энэ үйл ажиллагааг дагаж Баянхонгор аймгийн зах зээлд эргэлдсэн тооцоог хийж болохоор байна.

 

2018 онд Баянхонгор аймаг уул уурхайн салбарт хэд хэдэн тодорхой зарчмыг барьж ажиллахаар болж байна.

 

Тухайлбал, дэлхийн зах зээл дээр алтны ханш өсч байгаатай холбоотойгоор ААН-үүд ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл бүхий талбайгаа эдийн засгийн эргэлтэд оруулах сонирхол нэмэгдэж байна. Гэтэл орон нутгийн түвшинд иргэд өөрсдийн амьдарч буй нутаг, бэлчээртээ уул уурхайн үйл ажиллагаа явуулахын эсрэг байр суурьтай, энэ байдлыг дэвэргэж ашиг хонжоо хайх гэсэн бүлэг хүмүүс ч байна. Ийм нөхцөлд ААН-үүд өөрсдийн үйл ажиллагааны талаарх ойлголт, үнэн зөв мэдээллийг иргэдэд нээлттэйгээр өгч, харилцан ойлголцох нь чухал болж байна. Мөн энэ онд үйл ажиллагаа явуулах ААН-үүд олборлолт явуулсан талбайнхаа 80-аас доошгүй хувьд техникийн нөхөн сэргээлт хийх, техникийн нөхөн сэргээлт хийсэн талбайнхаа 60-аас доошгүй хувьд биологийн нөхөн сэргээлтийг хийх шаардлагыг аймгийн зүгээс тавих юм. Орон нутгийн жижиг, дунд үйлдвэрлэл эрхлэгчдийг дэмжих үүднээс аймагтай гэрээ байгуулахаас өмнө тухайн ААН орон нутгийн үйлдвэрлэл эрхлэгчидтэй бараа бүтээгдэхүүн худалдан авах гэрээг байгуулсан байх шаардлагыг тавьж байна. Өмнөх жилүүдэд яригдаж байсанчлан ажиллах хүчнийхээ 60-аас доошгүй хувийг орон нутгийн иргэдээс авч бүрдүүлэхийг ч шаардлаа. 2017 онд орон нутгийн ажиллах хүчний тоо хангалтгүй байсан учраас энэ онд аймгийн ХХҮГ энд давхар хяналт тавьж ажиллахаар байна.

 

Мөн ус ашигласны төлбөрийг тоолуурын заалтыг үндэслэн авдаг байсан. Гэвч байнга тоолуурын баталгаат байдалд хяналт тавих боломжгүй учраас энэ оноос эхлэн ноогдуулалтаар хэмжиж авахаар шийдвэрлэжээ. Тухайн ААН үйл ажиллагаатай холбоотой бүх төрлийн татварыг орон нутагт тушааж байх, олборлосон алтаа Монгол банканд тушаах зэрэг шаардлагыг тавьж байна. Баянхонгор аймгаас олборлож буй алтны 30 хувь хар захаар, 70 хувь Монгол банкаар дамждаг гэсэн албан бус судалгаа байна. Тиймээс Баянхонгор аймаг СХЗГ-ыг түшиглэн энэ оны долдугаар сарын 1 гэхэд сорьцын баталгаат лабораторийг байгуулахаар болжээ. Ингэснээр иргэн, ААН аймагт олборлосон баялгаа тушаах, зардлаа хэмнэх боломж бүрдэх юм.

 

Баянхонгор аймагт зохион байгуулалтад орсон таван ТББ-ын 20 гаруй бичил уурхайчдын нөхөрлөл байдаг. Энд нийтдээ 800 гаруй хүний ажил,амьдралын асуудал холбоотой. 1999, 2000 оны үеийн зудын хүндрэлээс үүдэн малгүй болсон эдгээр иргэд Монгол Улсын хууль, тогтоомжийн хүрээнд нэгдсэн зохион байгуулалтад орж бичил уурхай эрхлэх болсон. Тиймээс энэ онд Баянхонгор аймагт үйл ажиллагаа явуулах ААН-үүдэд эдгээр бичил уурхайчидтай хамтран ажиллах саналыг мөн тавиад байна.

Нөгөө талаар Баянхонгор аймаг Ногоон хөгжлийн хэтийн зорилтоо аймгийн ИТХ-аар хэлэлцүүлэн баталсан. Энэхүү зорилттой уялдаж Баянхонгор аймагт үйл ажиллагаа явуулж буй бүхий л ААН-үүд ажиллах шаардлага бий болсон. Тэр дундаа уул уурхайн салбарт ажиллаж буй ААН-үүдэд энэхүү ногоон хөгжлийн хэтийн зорилт нягт холбоотой юм. Тиймээс аймгийн Засаг дарга Г.Батжаргал байгальд ээлтэй, экологийн тэнцвэрт байдлыг хадгалсан ногоон технологид суурилсан үйл ажиллагаа явуулах ёстойг зөвлөгөөнд оролцогчдод сануулаад энэ чиглэлд аймаг орон нутгийн зүгээс хатуу шаардлага тавьж ажиллахаа илэрхийллээ.

 

“Хариуцлагатай уул уурхай” зөвлөгөөн Ашигт малтмал, газрын тосны газар, Уул уурхай,хүнд үйлдвэрийн яам, Байгаль орчин, аялал жуулчлалын газар, ГОУХАН-ийн Эрдэс баялаг, түүхий эдийн иж бүрэн санаачилга хөтөлбөрийн мэдээллээр үргэлжилж байна. Мөн үдээс хойш уул уурхайн салбарын өнөөгийн байдал, уул уурхайн салбарт илэрч буй нийтлэг зөрчил дутагдал, цаашид анхаарах асуудал зэргийг хэлэлцэж зөвлөгөөнөөс гарах шийдвэрийг хэлэлцэж батална.

 

 

 

 

 
НИЙТЭЛСЭН: 2018-04-14 04:53:43